Het team: zestien spelers, zeven in het veld, en hoe je wisselt

Een team heeft hoogstens zestien spelers, met zeven in het veld, en hoogstens vijf officials. Je wisselt over de wissellijn van je eigen bank, zonder melding, zodra de speler die eruit gaat het veld heeft verlaten. Gaat dat mis, dan is het een wisselfout of een extra speler, en dat kost een tijdelijke uitsluiting en een vrije worp. De maat van de bal hangt af van de categorie. Hieronder staat alles over de bal, het team en de wisselzone.

De bal

Rond en van leer of kunststof

De bal is rond en van leer of kunststof, met een buitenkant die niet glanzend of glad is. De maat hangt af van de categorie. Met hars gelden deze maten:

Zonder hars is de bal in elke maat iets kleiner en lichter. De indeling per categorie blijft gelijk.

De reservebal en de hars

Bij elke wedstrijd zijn minstens twee ballen beschikbaar. De reservebal ligt bij de tafel. De scheidsrechters beslissen wanneer hij in het spel komt. Dat gebeurt dan meteen zodat de onderbreking kort blijft.

Hars mag en een harsdepot op de schoen ook. Een harsdepot op de hand of de pols mag niet, want dan kan de hars in het oog of gezicht van een tegenstander komen. In Nederland verbiedt het NHV hars tot en met de C-jeugd, en vanaf de B-jeugd kan een thuisvereniging het in haar zaal verbieden. Dat lees je in les 16 van de cursus.

Het team

Zestien spelers, zeven in het veld

Een team bestaat uit maximaal zestien spelers. Daarvan staan er hoogstens zeven tegelijk op het speeloppervlak. De anderen zijn wisselspeler. Per team is één speler in het veld herkenbaar als doelverdediger. Die mag op elk moment veldspeler worden. Een veldspeler mag doelverdediger worden zolang hij als doelverdediger herkenbaar is. Een team mag ook met zeven veldspelers en zonder doelverdediger spelen. Over het lege doel lees je in les 9 van de cursus.

Bij het begin van de wedstrijd staan er minstens vijf spelers in het veld. Aanvullen tot zestien mag de hele wedstrijd, ook in een verlenging. Zakt het aantal daarna onder de vijf dan mag je doorspelen. De scheidsrechters beslissen of en wanneer de wedstrijd wordt gestaakt.

Vijf officials en één die praat

Een team wijst maximaal vijf teamofficials aan. Zij blijven de hele wedstrijd dezelfde. Eén van hen is de teamverantwoordelijke, meestal de coach. Alleen hij mag in gesprek gaan met de tafel en de scheidsrechters. Een official komt alleen met toestemming van de scheidsrechters het speelveld op. Doet hij dat zonder toestemming dan is dat onsportief gedrag. Hij krijgt een progressieve bestraffing en de tegenstander krijgt een vrije worp.

Wie mag spelen

Een speler of official mag meedoen als hij bij het beginsignaal aanwezig is en op het wedstrijdformulier staat. Wie later aankomt krijgt eerst toestemming van de tafel en wordt aan het formulier toegevoegd.

Wisselen

Altijd, onbeperkt en zonder melding

Wisselen mag altijd en zo vaak als je wilt, zonder melding bij de tafel. Dezelfde regels gelden tijdens een time-out die de scheidsrechters geven. De speler die eruit gaat heeft het speelveld al verlaten voordat de wisselspeler erin komt. Je gaat eruit en erin over de eigen wissellijn. Dat geldt ook voor de doelverdediger, die dus niet via de achterlijn naast het doel wisselt.

Op de tekening zie je de tafel bij de middenlijn met aan weerszijden de wisselbank van elk team. Het stuk zijlijn tussen de middenlijn en het dwarsstreepje is de wissellijn. Daar gaat de speler naar buiten en de wisselspeler wacht erachter tot zijn teamgenoot er helemaal uit is.

Waar de lijn voor is

De wissellijn is er om wissels eerlijk en ordelijk te laten verlopen en niet om extra te straffen. Stapt een speler zonder bedoeling en zonder voordeel even over de zijlijn of de achterlijn dan fluit je niet. Denk aan een speler die net buiten de wisselzone water of een handdoek pakt. Over de speler die zich met opzet buiten het veld opstelt lees je in les 6 van de cursus.

De wisselfout en de extra speler

Wanneer het een wisselfout is

Het is een wisselfout als de uitgaande en de inkomende speler tegelijk minstens één voet op het speeloppervlak hebben. Het is ook een wisselfout als een speler niet over de eigen wissellijn het veld verlaat of betreedt. Hij staat dan met beide voeten aan de verkeerde kant van de wissellijn of de middenlijn. De speler die de fout maakte krijgt een tijdelijke uitsluiting en de tegenstander een vrije worp. Maken meerdere spelers tegelijk een wisselfout dan krijgt alleen de eerste overtreder de straf.

Wanneer het een extra speler is

Komt een speler met beide voeten het speeloppervlak op zonder dat een teamgenoot het veld aan het verlaten is dan is dat een extra speler. Dat geldt ook voor een speler die vanuit de wisselzone ingrijpt in het spel. De extra speler krijgt een tijdelijke uitsluiting en verlaat het veld. Het team speelt de eerstvolgende 2 minuten met een speler minder en de tegenstander krijgt een vrije worp.

De uitrusting en bloed

Kleding en nummers

Alle veldspelers van een team dragen gelijke kleding. De twee teams zijn duidelijk van elkaar te onderscheiden. De doelverdediger draagt een shirt in een kleur die afsteekt tegen beide teams en tegen de doelverdediger van de tegenstander. De nummers lopen van 1 tot en met 99. Wie wisselt tussen veldspeler en doelverdediger houdt hetzelfde nummer.

Schoenen en gevaarlijke voorwerpen

Sportschoenen zijn verplicht. Alles wat een ander kan verwonden mag niet. Daaronder vallen hoofdbescherming en gezichtsmaskers, armbanden en horloges, kettingen, oorsieraden en zichtbare piercings. Ook brillen zonder hoofdband of met een vast montuur en lange of scherpe nagels mogen niet. Platte ringen, kleine oorbellen en zichtbare piercings mogen wel als ze zo zijn afgeplakt dat ze geen gevaar meer opleveren. Zachte en elastische voorhoofdsbanden, hoofddoeken en aanvoerdersbanden mogen ook.

De teamverantwoordelijke is verantwoordelijk voor de uitrusting van zijn spelers. Dat bevestigt hij met het wedstrijdformulier. Zien de scheidsrechters na het begin toch iets wat niet mag dan krijgt de teamverantwoordelijke een progressieve bestraffing. De speler blijft dan buiten het veld tot het is opgelost.

Bloed

Een speler die bloedt of bloed op zijn lichaam of kleding heeft gaat direct en uit zichzelf het veld af via een gewone wissel. Hij komt pas terug als het bloeden is gestopt, de wond is afgedekt en lichaam en kleding schoon zijn. Volgt hij de aanwijzingen van de scheidsrechters daarbij niet op dan is dat onsportief gedrag. Op televisie komen bij een blessure twee verzorgers het veld op en wacht de speler daarna drie aanvallen. Die regel geldt in Nederland alleen in de hoogste competities.

De wisselzone

De wisselzone loopt links en rechts van de tafel tot het einde van de banken, en als er ruimte is ook erachter. Daar zijn alleen de spelers en de officials die op het wedstrijdformulier staan. De teamverantwoordelijke ziet daarop toe. De officials zijn volledig gekleed in sport- of burgerkleding, in kleuren die niet met de tegenstander te verwarren zijn.

De officials leiden hun team fair en sportief en zitten in principe op de bank. Eén official tegelijk mag staan of bewegen in de coachingszone om aanwijzingen of medische begeleiding te geven. Volgens handbal.nl is de coachingszone nu verplicht in de hoogste competities en vanaf 1 juli 2027 op alle niveaus. Wisselspelers zitten ook op de bank. Warmlopen mag zonder bal achter de bank als daar ruimte is en het niemand stoort. Niemand verlaat de wisselzone om de wedstrijd te beïnvloeden. Niemand benadert scheidsrechters, tafel, spelers, officials of toeschouwers provocerend, protesterend of op een andere onsportieve manier. Een official die de wisselzone toch verlaat verliest het recht om zijn team te leiden tot hij terug is.